Prawo autorskie

Prawo autorskie : Prawo autorskie Punkt widzenia tłumacza audiowizualnego

Czym jest prawo autorskie? : Czym jest prawo autorskie? Istnieją prawa autorskie osobiste i majątkowe. Wg art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – prawa autorskie osobiste „chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą się zrzeczeniu lub zbyciu więź twórcy z utworem”,

Czym jest prawo autorskie? : Czym jest prawo autorskie? A w szczególności prawo do: 1. autorstwa utworu, 2. oznaczania utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo, 3. nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania, 4. decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności, 5. nadzoru nad sposobem korzystania z utworu,

Czym jest prawo autorskie? : Czym jest prawo autorskie? Autorskie prawa majątkowe (wg art. 17 u.o.p.a.i.p.p) to wyłączne prawo autora do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. To prawo jest zbywalne i przenośne, ale pod pewnymi warunkami.

Czas trwania praw autorskich : Czas trwania praw autorskich Prawa autorskie osobiste są nieograniczone w czasie, czyli działają „wiecznie”. Choć minęło kilka tysięcy lat, nie wykasowuje się w wydaniach Biblii tytułów „Ewangelia wg św. Mateusza”, a w wydaniach myśli Konfucjusza – imienia Konfucjusza.

Czas trwania praw autorskich : Czas trwania praw autorskich Prawa autorskie majątkowe w Polsce wygasają 70 lat po śmierci autora. W UE także. Uważajmy, co podpisujemy, bo każda umowa mówi o tym, co wolno zrobić z naszą własnością intelektualną nie tylko dziś, ale przez całe nasze życie i do 70 lat po śmierci!

Prawa autorskie zależne : Prawa autorskie zależne Tłumacze czy osoby opracowujące w jakiś sposób cudze dzieło (np. aranżujące utwór muzyczny) mają autorskie prawa zależne (pochodne). Prawa te powstają tylko, gdy istnieją prawa do utworu pierwotnego, tj. gdy chroni go ustawa o prawie autorskim, i gdy tłumacz ma podpisaną umowę z przedstawicielem autora dzieła pierwotnego.

Granice dozwolonego użytku : Granice dozwolonego użytku Tak więc wolno dla zabawy przełożyć na polski film czy książkę, a nawet udostępniać ten tekst w gronie bezpośrednich znajomych, nie dla zysku. Jest to tzw. dozwolony użytek. Jeśli jednak ktoś wykorzysta ten tekst i zarobi, będziemy bezradni, bo prawo autorskie nie chroni „nielegalnych” tłumaczeń.

Granice dozwolonego użytku : Granice dozwolonego użytku Do tego, udostępniając swoje tłumaczenie np.w Internecie, naruszamy prawa autorów dzieła pierwotnego, którzy się na to nie zgodzili. Możemy za to iść nawet do więzienia. Gdy ktoś nawet dla zabawy, nie dla zarobku, przerobił cudze tłumaczenie (np. szeptankę na napisy) i udostępnił w sieci – to naruszył prawa autora pierwotnego tłumaczenia.

Granice dozwolonego użytku : Granice dozwolonego użytku Zamieszczanie tłumaczeń filmów czy książek w Internecie narusza też prawa pokrewne wydawców, producentów i dystrybutorów, którzy ich reprezentują w Polsce.

Prawa pokrewne : Prawa pokrewne Producenci , emitenci, wydawcy i artyści wykonawcy (aktorzy, piosenkarze, muzycy) mają prawa pokrewne. Nawet gdy dzieło nie jest chronione prawem autorskim (bo. np. autor nie żyje od dwustu lat), prawa pokrewne nadal podlegają ochronie prawnej.

Czas trwania praw pokrewnych : Czas trwania praw pokrewnych Prawa artystów wykonawców wygasają 50 lat po roku, w którym nastąpiło „ustalenie artystycznego wykonania”. Prawa producentów i emitentów wygasają również po 50 latach od nagrania/emisji. Prawa wydawców pierwszych wydań książek wygasają po 25 lub 30 latach.

Co jeszcze chroniustawa o prawie autorskimi prawach pokrewnych? : Co jeszcze chroniustawa o prawie autorskimi prawach pokrewnych? Programy komputerowe i bazy danych są chronione tak samo jak utwory literackie. Ustawa o prawie autorskim zapewnia też ochronę wizerunku, adresata korespondencji i tajemnicy źródeł informacji.

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny Utwór audiowizualny (film, program, teledysk, a nawet montaż slajdów ilustrowany komentarzem lub dźwiękiem) ma na ogół wielu autorów. W Unii Europejskiej jest wymóg, by za głównego autora uznawać reżysera.

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny Producent i reprezentujący go dystrybutor muszą ze względów praktycznych skupić w jednej ręce wszystkie prawa do dzieła. Dlatego ustawa przewiduje, że autorzy przenoszą swoje prawa majątkowe (nie osobiste) na producenta, a ten przenosi je dalej. Jednocześnie ustawa zaznacza, że autorom za komercyjne korzystanie z dzieła niemal zawsze należy się wynagrodzenie.

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny W wielu krajach Europy kontynentalnej, np. w Szwajcarii czy Francji, ustawa narzuca tekst umowy wydawniczej/producenckiej. W krajach, gdzie obowiązuje prawo producenta (kraje anglosaskie i Skandynawia) ustawy są łagodniejsze dla producentów, ale konsens rynkowy sprawia, że ceniące się firmy przestrzegają tych samych standardów.

Utwory audiowizualne -przypadek szczególny : Utwory audiowizualne -przypadek szczególny Wedle tych zasad każda umowa musi przewidywać: wynagrodzenie za bezpośrednie wykorzystanie dzieła, - wynagrodzenie za wydanie określonej liczby egzemplarzy DVD lub określoną ilość emisji, wypłacane przez producenta/ użytkownika praw bezpośrednio lub pośrednio,

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny wynagrodzenie za odsprzedaż praw do dzieła lub nadliczbowe emisje, wypłacane bezpośrednio lub (najczęściej) za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządu, Dodatkowo tzw. organizacje zbiorowego zarządu pobierają i dzielą między osoby chronione opłaty za prywatne kopiowanie utworów, np. opłaty od czystych nośników.

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny W Polsce art. 70 ustawy o prawie autorskim mówi, że autorom dzieła audiowizualnego należy się wynagrodzenie za niemal każde wykorzystanie utworu. Wynagrodzenie to jest płatne za pośrednictwem odpowiedniej organizacji zbiorowego zarządu. Tłumacze audiowizualni są chronieni przez ZAiKS (Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych)

Utwory audiowizualne –przypadek szczególny : Utwory audiowizualne –przypadek szczególny Jednak ustawa w każdej chwili może się zmienić, a już obecnie niektórzy podważają prawa tłumaczy audiowizualnych. Dlatego każda umowa, w której zgodzimy się przenieść prawa na producenta, powinna zawierać zastrzeżenie, że „Przy autorze pozostaje prawo do dodatkowego wynagrodzenia za eksploatację dzieła”.

Co robić w razie sporu? : Co robić w razie sporu? Stowarzyszenie Tłumaczy Audiowizualnych stara się doradzać, a nawet interweniować. Wiele firm zgodziło się zmienić umowy. Wystarczy się zwrócić do zarządu STAW.

Co robić w razie sporu? : Co robić w razie sporu? Jeśli umowa zawiera sformułowanie, że producent czy nadawca przejmuje autorskie prawa osobiste (czyli np. prawo do zmieniania tekstu) – również należy protestować. Gdy przestają nas uznawać za autorów, a zaczynają traktować jak techników – nasz zawód staje się nieopłacalną katorgą.

Pamiętajmy! : Pamiętajmy! Wg zaleceń UNESCO tłumacz powinien być traktowany jako przedstawiciel autora dzieła oryginalnego. Tłumacze teatralni i książkowi wygrali niejeden proces sądowy, gdy ktoś zmienił ich tekst. My mamy takie same prawa i nie rezygnujmy z nich.