Waarom het niet had moeten zijn - de scheiding van kerk en synagoge

Het had niet moeten gebeuren Gebaseerd op: It did not have to be by John Howard Yoder In: The Jewish-Christian Schism Revisited 2003 ISBN 0 334 02904 X 1. In de eerste eeuw was er geen normatief jodendom en geen normatief christendom dat met elkaar een eenduidig conflict kon hebben. Joden en messiaanse joden en messiaanse niet-joden waren in het geheel niet langs zulke duidelijke lijnen te scheiden, zoals achteraf in de reconstructie naar voren kwam.  2. Jezus' leringen en ook die van Paulus zijn volledig in overeenstemming met de ruimere context van het joodse geloof, inclusief de aanvaarding van Jezus als de messias. Ook de conflicten die er ongetwijfeld waren tussen de discipelen en Jezus zelf enerzijds en vertegenwoordigers van andere groeperingen binnen het jodendom waren familietwisten op gemeenschappelijke bodem.  3. De leerstellingen waarvan men zegt dat die tussen jodendom en christendom scherpe scheiding maakten werden in de eerste eeuw niet zo ervaren en zijn ongetwijfeld in de scherpe dogmatische formulering die ze in de vierde eeuw bij Nicea bij voorbeeld hebben gekregen, niet aanwezig geweest. Zo is er geen sprake van een scherp omschreven leer van de triniteit en was de toekenning aan Jezus van een bijzondere status ook geen niet-joodse gedachte.  4. De apostel Paulus is al evenmin buiten de grenzen van het jodendom gaan staan. Die indruk wordt gewekt door een herinterpretatie van de brieven waarin het jodendom en de Torah werden begrepen als een eerste vorm van het Katholicisme. De uiterlijke werken van de kerk - middelen om verdienste te verwerven - werden gelijkgesteld aan de "werken van de wet" waarmee in Paulus tijd de mizvoth werden bedoeld.  5. Het christendom wordt niet gedefiniëerd door het tweevoudige nee! dat de synagoge uitsprak: het eerste nee! gold Jezus als de messias en het tweede nee! gold de vorm van de kerk als gemeenschap van joden en niet-joden. Ondanks dat essentiële verschil is het christendom over het algemeen te definiëren als een "jodendom." Het koninkrijk van de hemel, de verwachting van de messias, het godsbeeld, de ethische lering, de notie van het volk van God, de rol van de heilige Geest - het zijn allemaal ideeën uit de rijke voorraadkamer van het Tweede Tempeljodendom.  6. Het schisma tussen kerk en synagoge kan nauwkeuriger worden aangewezen in twee fasen: in de tijd van de apologeten in de tweede eeuw richt de kerk zich meer en meer op de heidense bevolking en maakt in stijgende mate daarbij gebruik van de Griekse wijsbegeerte om haar boodschap mee uit te drukken. In de vierde eeuw is er de Constantijnse fusie van kerk en staat waardoor de noodzaak van een dialoog met het jodendom in het geheel wegvalt: de triomferende kerk wordt rond 381 tot de enige religie in Europa.  Justinus de Martelaar (135 n. Chr.)  It is evident, therefore, that they did not relinquish the truth, but with all boldness preached to the Jews and Greeks. To the Jews, indeed, [they proclaimed] that the Jesus who was crucified by them was the Son of God, the Judge of quick and dead, and that He has received from His Father an eternal kingdom in Israel, as I have pointed out; but to the Greeks they preached one God, who made all things, and Jesus Christ His Son. (Discourse to the Greeks p. 868)  Het theologische verschil kom wel strak naar voren in de leer van Christus. Therefore have the Jews departed from God, in not receiving His Word, but imagining that they could know the Father [apart] by Himself, without the Word, that is, without the Son; they being ignorant of that God who spake in human shape to Abraham, and again to Moses, saying, “I have surely seen the affliction of My people in Egypt, and I have come down to deliver them.”  Samenvattend kunnen we zeggen: dat het schisma van jodendom en christendom niet had hoeven gebeuren.  1. De theologische gevolgen van het schisma in de tweede en vierde eeuw zijn voor beide gemeenschappen fataal geweest.  2. De Shoah zou niet door het theologisch klimaat in de kerk voorbereid kunnen zijn.  3. De synagoge had zijn oorspronkelijke zending te midden van de volkeren als kern van een open Abrahamitische gemeenschap kunnen vervullen.  4. De kerk had zijn triomfantelijke machtsovername kunnen vermijden en zo was de Rijkskerk van de middeleeuwen niet ontstaan.