INDUSTRIAL REVOLUTION

Οι πρώτες βιομηχανίες (εκβιομηχάνιση, βλ. τελευταία σελίδα) δημιουργήθηκαν στη Μεγάλη Βρετανία στα μέσα του 18ου αιώνα (1750-1780). 1. Η Μεγάλη Βρετανία ήταν εκείνη την εποχή η ισχυρότερη από τις μεγάλες δυνάμεις και ίσως η μοναδική παγκόσμια δύναμη. Σε όλες τις ηπείρους υπήρχαν αποικίες (βλ. εικόνα 1) και ο εμπορικός στόλος της μετέφερε μαζικά από εκεί πρώτες ύλες (π.χ. βαμβάκι) και προϊόντα. Έκανε επίσης εξαγωγές προϊόντων στην ηπειρωτική Ευρώπη. Με το εμπόριο συνέρρεαν άφθονα κεφάλαια (βλ. τελευταία σελίδα), μεγάλο μέρος των οποίων θα επενδυόταν στη συνέχεια στη βιομηχανική παραγωγή. 2. Σε αντίθεση με την Ηπειρωτική Ευρώπη, η Μεγάλη Βρετανία είχε μία οικονομία που εξασφάλιζε ελευθερία στις εμπορικές κινήσεις, χωρίς περιορισμούς στη διακίνηση προϊόντων και χρήματος. Υπήρχε επίσης ευνοϊκό έδαφος για τη γέννηση νέων πρωτοβουλιών και καινοτομιών: Η Τράπεζα της Αγγλίας μπορούσε να θέσει στη διάθεση των πιο ευφυών και τολμηρών επιχειρηματιών τεράστια ποσά κεφαλαίου, οι οποίοι τα επένδυαν στη δημιουργία εργοστασίων. 3. Η σταδιακή σημαντική αύξηση του πληθυσμού στη Βρετανία προκάλεσε αυξημένη ζήτηση προϊόντων, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η παραγωγή. 4. Υπήρχαν άφθονες πρώτες ύλες στο εσωτερικό, όπως ο άνθρακας (απαραίτητο καύσιμο των ατμομηχανών (βλ. εικόνα 2) που χρησιμοποιούνταν για τη λειτουργία των μηχανών των εργοστασίων υφαντουργίας) και ο σίδηρος (απαραίτητος για την κατασκευή των μηχανών που χρησιμοποιούνταν στα εργοστάσια). 5. Νέες καινοτομίες στον αγροτικό τομέα, όπως η χρήση «τεχνητών» λιπασμάτων, η χρήση μηχανών για όργωμα, σπορά, θερισμό, αλώνισμα και άλλες συναφείς καινοτομίες, οδήγησαν σε αύξηση της γεωργικής παραγωγής και μείωση του απασχολούμενου προσωπικού. Το προσωπικό που περίσσευε μετακινήθηκε σταδιακά στις πόλεις, όπου έγινε φθηνό εργατικό δυναμικό στις φάμπρικες και τις βιομηχανίες.  Ο τομέας της υφαντουργίας βρισκόταν ήδη σε άνθηση καθώς, όπως είδαμε προηγουμένως, τεράστιες ποσότητες βαμβακιού μεταφέρονταν από τις αποικίες ως πρώτη ύλη για την παραγωγή υφασμάτων.Μέχρι και τον 17ο αιώνα, η παραγωγή υφασμάτων γινόταν στο σπίτι. Αυτό ήταν το σύστημα οικιακής παραγωγής. Από τα μέσα του 18ου αιώνα, εφευρέθηκαν μηχανήματα για την μαζική παραγωγή υφασμάτων. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό, γιατί όπως είδαμε η σταδιακή αύξηση του πληθυσμού, αύξανε τη ζήτηση αγαθών, η οποία έπρεπε να καλυφθεί με αύξηση της παραγωγής. Λόγω του μεγάλου όγκου και βάρους, οι μηχανές δεν ήταν δυνατόν να βρίσκονται μέσα στα σπίτια. Επομένως σταδιακά άρχισε να φθίνει η οικιακή παραγωγή, αφήνοντας τη θέση της στη δημιουργία εργοστασίων, όπου και στεγάζονταν οι μηχανές παραγωγής. Όπως είδαμε πιο πάνω, το οικονομικό σύστημα της Μ. Βρετανίας ευνοούσε τις πρωτοβουλίες και την καινοτομία και οι τράπεζές της δάνειζαν τεράστια κεφάλαια σε τολμηρούς επιχειρηματίες. Αυτά τα κεφάλαια οι επιχειρηματίες τα επένδυαν: 1. Όπως έχουμε ήδη πει, ατμομηχανές έθεταν σε κίνηση τα μηχανήματα των εργοστασίων. Αυτές όμως για να λειτουργήσουν χρησιμοποιούσαν ως καύσιμο τον άνθρακα, ο οποίος όπως είδαμε αφθονούσε στο εσωτερικό της Μ. Βρετανίας. 2. Τα μηχανήματα των εργοστασίων κατασκευάζονταν από σίδηρο. Ποια τα αποτελέσματα της εκβιομηχάνισης της παραγωγής;Η εκβιομηχάνιση της παραγωγής προκάλεσε τέτοιες οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές αλλαγές, που όμοιές τους δεν είχαν υπάρξει στην ιστορία. Γι’ αυτό το λόγο, το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε… ΕΝΟΤΗΤΑ 12Η ωρίμαση της βιομηχανικής επανάστασης(Συνέχεια)1. Η εκτεταμένη χρήση νέων τεχνικών μέσων (κυρίως της ατμομηχανής) 2. Η αξιοποίηση του άνθρακα , του καύσιμου των ατμομηχανών ως νέα μορφή ενέργειας. 3. Καινοτομίες στη μεταλλουργία: Νέοι τρόποι παραγωγής σιδήρου για την κατασκευή των μηχανών. 4. Η συγκέντρωση των εργαζομένων στα εργοστάσια υφαντουργίας και στα ανθρακωρυχεία (βιομηχανικό σύστημα), στους δύο δηλαδή πόλους εκβιομηχάνισης. 5. Η παραγωγή ολοένα και αυξανόταν, επομένως είχαμε αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας.Εξέλιξη των κινητήρων. Κινητήρας εσωτερικής καύσης. Ο νέος τρόπος οργάνωσης της οικονομίας ονομάστηκε οικονομία της ελεύθερης αγοράς ή καπιταλισμός (βλ. τελευταία σελίδα) ή κεφαλαιοκρατία. Ιδεολογική βάση του νέου συστήματος υπήρξε ο οικονομικός φιλελευθερισμός. Για να ιδρυθούν μεγάλες βιομηχανίες χρειαζόντουσαν τεράστια κεφάλαια.